»آخرین مطالب سایت
وبسایت رسمی مولانا عبدالصمد غیاثی
نقش پیغمبر(ص) درترویج قرآن و علوم قرآنی

نقش پیغمبر(ص) درترویج قرآن و علوم قرآنی

عالم ترین شخص
حضرت محمد صلی الله علیه و سلم بزرگترین عالم در دنیا می باشد خداوند آخرین کتاب آسمانی را بر آخرین پیغمبر حضرت محمد صلی الله علیه و سلم نازل فرمود و یکی از وظایف وی را تعلیم و بیان این کتاب قرار داد، چنانکه فرمودند: «یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِکَ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَهَ وَیُزَکِّیهِمْ» [البقره : ۱۲۹] در جای دیگر می فرماید: « وَأَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ » [النحل : ۴۴] آنحضرت صلی الله علیه و سلم کاملا براین وظیفه ی خویش عمل نمود و به همین منظور یک مکان مستقل در مسجد النبی برای طلاب علوم دینی ایجاد نمود.
أهل صُفَّه
صفه به معنی اطاقک تابستانی که با چوب خرما رویش را می پوشانند، أهل صفه حدود چهار صد نفر بودند ، ایشان ملازم مسجد نبوی بودند و قرآن یاد می گرفتند مشغول طاعت و بندگی الله بودند ، در هر غزوه برای جهاد خارج می شدند و کسب و تجارت را ترک کردند. (بحر العلوم للسمرقندی ، تفسیر الرازی ، تفسیر الألوسی)
طلاب علوم دینی
این گروه خاص را خداوند در قرآن به فقرآء مهاجرین یاد نموده و مردم عوام را موظف گردانیده که جهت تأمین ما یحتاج زندگی اموال زکات را به این گروه اختصاص دهند و با خرج نمودن اموال خویش این گروه را یاری کنند و خرج کنندگان را نیز تشویق نموده است.
چنانکه می فرماید: « لِلْفُقَرَاءِ الَّذِینَ أُحْصِرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ لَا یَسْتَطِیعُونَ ضَرْبًا فِی الْأَرْضِ یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِیَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِیمَاهُمْ لَا یَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ (۲۷۳) الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیَهً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ (۲۷۴)  [البقره : ۲۷۳ ، ۲۷۴]» .
امروز نیز طلاب علوم دینی در حوزه های علمیه رهروان راه آنان می باشند و مصداق ظاهر « الَّذِینَ أُحْصِرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ» می باشند.
فرستادن پیغمبر صلی الله علیه وسلم هفتاد نفر را جهت تعلیم قرآن
آنحضرت (ص) بر حسب نیاز افرادی را از اصحاب صفه برای تبلیغ و تعلیم به اطراف می فرستاد چنانکه ۷۰ نفر را که به آنها قرّآء می گفتند جهت تعلیم قرآن به سوی قبیله رِعل و ذَکوان و عُصَیَّه و بنی لَحیان فرستاد، لیکن آنها خیانت کردند و آنها را قبل از رسیدن به آن مکان، در بئر معونه به شهادت رسانیدند زمانی که این خبر به آنحضرت صلی الله علیه و سلم رسید بسیار ناراحت شد و تا یکماه در نماز صبح قنوت می خواند و بر آنها بد دعا میکرد این حدیث در صحیح البخاری ، بَاب غَزْوَهِ الرَّجِیعِ وَرِعْلٍ وَذَکْوَانَ  و درصحیح مسلم ، بَاب ثُبُوتِ الْجَنَّهِ لِلشَّهِیدِ از حضرت انس رضی الله عنه روایت شده است.
«عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِکٍ قَالَ جَاءَ نَاسٌ إِلَى النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا أَنْ ابْعَثْ مَعَنَا رِجَالًا یُعَلِّمُونَا الْقُرْآنَ وَالسُّنَّهَ فَبَعَثَ إِلَیْهِمْ سَبْعِینَ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ یُقَالُ لَهُمْ الْقُرَّاءُ فِیهِمْ خَالِی حَرَامٌ یَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَیَتَدَارَسُونَ بِاللَّیْلِ یَتَعَلَّمُونَ وَکَانُوا بِالنَّهَارِ یَجِیئُونَ بِالْمَاءِ فَیَضَعُونَهُ فِی الْمَسْجِدِ وَیَحْتَطِبُونَ فَیَبِیعُونَهُ وَیَشْتَرُونَ بِهِ الطَّعَامَ لِأَهْلِ الصُّفَّهِ وَلِلْفُقَرَاءِ فَبَعَثَهُمْ النَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ إِلَیْهِمْ فَعَرَضُوا لَهُمْ فَقَتَلُوهُمْ قَبْلَ أَنْ یَبْلُغُوا الْمَکَانَ فَقَالُوا اللَّهُمَّ بَلِّغْ عَنَّا نَبِیَّنَا أَنَّا قَدْ لَقِینَاکَ فَرَضِینَا عَنْکَ وَرَضِیتَ عَنَّا قَالَ وَأَتَى رَجُلٌ حَرَامًا خَالَ أَنَسٍ مِنْ خَلْفِهِ فَطَعَنَهُ بِرُمْحٍ حَتَّى أَنْفَذَهُ فَقَالَ حَرَامٌ فُزْتُ وَرَبِّ الْکَعْبَهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ إِنَّ إِخْوَانَکُمْ قَدْ قُتِلُوا وَإِنَّهُمْ قَالُوا اللَّهُمَّ بَلِّغْ عَنَّا نَبِیَّنَا أَنَّا قَدْ لَقِینَاکَ فَرَضِینَا عَنْکَ وَرَضِیتَ عَنَّا» (درصحیح مسلم ، بَاب ثُبُوتِ الْجَنَّهِ لِلشَّهِیدِ)
امروز نیز طلاب حوزه های علمیه در اوقات فراغت و تعطیلی از استراحت خویش گذشته و در مناطق محروم جهت تعلیم و تبلیغ قرآن و علوم قرآنی تشکیل شده و جهت نشر و اشاعه ی قرآن و علوم قرآنی سفر می کنند و سختی ها  و مشکلات را به خاطر الله جل جلاله تحمل می نمایند .
نقش صحابه در ترویج قرآن و علوم قرآنی:
برگزاری کلاسهای تفسیر
خداوند بسیاری از شهرها را به دست مسلمانان فتح نمود و صحابه رضوان الله علیهم اجمعین در شهرهای مفتوحه متفرق شدند و علوم دینی را با خود همراه داشتند بسیاری از تابعین پیش آنها زانوی تلمذ زدند لهذا جهت ترویج علوم دینی که از رسول الله (ص) آموخته بودند در شهرهای مختلف کلاسهای تفسیر قرآن برگزار نمودند و شاگردان آنها تابعین بودند .
مشهورترین کلاسهای تفسیر:
مشهورترین کلاسهای تفسیر در زمان صحابه عبارتند از:

(۱– مدرسه مکه مکرمه: استاذ ابن عباس و شاگردان معروف: سعید بن جبی، مجاهد، عکرمه، طاوس، عطاء . . . .
(۲– مدرسه مدینه منوره: استاذ ابی بن کعب، شاگردان معروف: زید بن اسلم، ابوالعالیه، محمد بن کعب قرظی . . . .
(۳– مدرسه عراق: استاذ عبدالله بن مسعود، شاگردان معروف: علقمه، مسروق، أسود، مرّه، عامر، حسن، قتاده . . . .
امروز نیز علمای ربانی جهت تعلیم و تبلیغ دین، مراکز تبلیغی و مدارس دینی ایجاد نموده و مردم را با دین و علوم قرآن و حدیث آشنا نموده و این دَین را از گردن خویش ادا نموده اند.
شروع تدوین حدیث
تا این زمان مسلمانان به حفظ و روایت و تبلیغ اعتماد می کردند، از ابتدای قرن دوم مسلمانان تدوین علوم دینی را شروع نمودند. عمر بن عبدالعزیز متوفی ۱۰۱ هجری به استاندارانش دستور داد که به جمع آوری احادیث رسول الله (ص) بپردازند و تفسیر هم یک باب از ابواب حدیث بود و کتاب مخصوصی که از اول تا آخر قرآن را تفسیر نماید به رشته تحریر در نیامده بود، سپس کم کم تفسیر از حدیث جدا شده و به صورت تألیف مستقلی درآمد.
ابن مسعود را بشناسیم:
رسول الله (ص) فرمودند: «اسْتَقْرِئُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَهٍ» از چهار نفر بخواهید که قرآن را برای شما بخوانند «مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ» از عبدالله بن مسعود «وَسَالِمٍ مَوْلَى أَبِی حُذَیْفَهَ» وسالم غلام آزاد شده أبی حذیفه «وَأُبَیِّ بْنِ کَعْبٍ» وأبی بن کعب «وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ» ومعاذ بن جبل (صحیح البخاری ، بَاب مَنَاقِبِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ)
«عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ یَزِیدَ قَالَ » از عبدالرحمان بن یزید روایت است که فرمود: «سَأَلْنَا حُذَیْفَهَ عَنْ رَجُلٍ» حضرت حذیفه را از مردی پرسیدیم که «قَرِیبِ السَّمْتِ وَالْهَدْیِ مِنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ » راه و روش او به پیامبر صلی الله علیه وسلم نزدیک باشد «حَتَّى نَأْخُذَ عَنْهُ» که ما آن را از او یاد بگیریم «فَقَالَ مَا أَعْرِفُ أَحَدًا أَقْرَبَ» گفت من هیچ کس را نمی شناسم که نزدیک تر باشد «سَمْتًا وَهَدْیًا وَدَلًّا بِالنَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ» از نظر راه و روش و راهنمائی به پیغمبر صلی الله علیه و سلم «مِنْ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ» از ابن ام عبد (کنیت عبدالله بن مسعود است) (صحیح البخاری ، بَاب مَنَاقِبِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ).
شروع فقه وسند آن:
«و قد قالوا الفقه زرعه عبدالله بن مسعود رضی الله عنه و سقاه علقمه و حصده ابراهیم النخعی و داسه حماد و طحنه ابوحنیفه و عجنه ابویوسف و خبزه محمد وسائر الناس یأکلون» گفته اند: فقه را عبدالله ابن مسعود رضی الله عنه کاشت، وعلقمه آن را آبیاری نمود، وابراهیم نخعی آن را درو کرد، وحماد آن را خرمن کوبی کرد، وابوحنیفه آن را آرد نمود، وابویوسف آن را خمیرکرد، وامام محمد آن را پخت وهمه ی مردم از آن می خورند.
تعریف علم فقه
در تعریف علم فقه علمآء نوشته اند فقه عبارت است از: «الْعِلْمُ بِالْأَحْکَامِ الشَّرْعِیَّهِ الْعَمَلِیَّهِ مِنْ أَدِلَّتِهَا التَّفْصِیلِیَّهِ» دانستن احکام شرعی عملی با دلایل تفصیلی آن.  (شرح التلویح على التوضیح – (۱ / ۲۴)
علما مسایل فقهی را که فقها بیان داشته اند با دلایل از قرآن و حدیث مدلل نموده اند و کسانی که اهل مطالعه و کتاب خوانی هستند بر این امر آگاهی دارند.
فضیلت علم فقه
قَالَ حُمَیْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ مُعَاوِیَهَ خَطِیبًا یَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِیَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَقُولُ مَنْ یُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَیْرًا یُفَقِّهْهُ فِی الدِّینِ وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهُ یُعْطِی وَلَنْ تَزَالَ هَذِهِ الْأُمَّهُ قَائِمَهً عَلَى أَمْرِ اللَّهِ لَا یَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى یَأْتِیَ أَمْرُ اللَّهِ (صحیح البخاری، بَاب مَنْ یُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَیْرًا یُفَقِّهْهُ فِی الدِّینِ)
حمید ابن عبدالرحمان می فرماید: من از معاویه رضی الله عنه در حالیکه سخنرانی می کرد شنیدم که می فرمود: از پیغمبر صلی الله علیه وسلم شنیدم که می فرمود: کسی که الله به وی اراده خیر را بکند او را در دین فقیه می گرداند(یعنی دین را به وی می فهماند)، وفقط من تقسیم کننده ام والله عطاء می کند، وهمیشه این أمت (یعنی برخی از این امت ومراد اهل علم هستند) بر أمر خداوند قائم است، کسی که با آنها مخالفت کند ایشان را ضرر نمی رساند، تا اینکه حکم خدا بیاید. (مولانا عبدالصمد غیاثی)

نظر بدهید!!!

نظر شما برای “نقش پیغمبر(ص) درترویج قرآن و علوم قرآنی”

قالب وردپرس