»آخرین مطالب سایت
وبسایت رسمی مولانا عبدالصمد غیاثی
فقهاء و مجتهدین راهنمایان امت هستند

فقهاء و مجتهدین راهنمایان امت هستند

خداوند می فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ ذَلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلًا (۵۹)» [النساء : ۵۹] ای مؤمنان از خداوند اطاعت کنید، واز رسول خدا اطاعت کنید، واز صاحبان حکم که از میان شما باشند نیز اطاعت کنید، پس اگر شما در یک چیز باهم نزاع کردید، آن را به سوی خدا و رسول برگردانید، اگر هستید شما که ایمان دارید به الله و روز آخرت، آن بهتر است وبه اعتبار انجام نیز نیکوتر است.
در این آیه خداوند می فرماید: از خدا و رسول اطاعت کنید، لیکن در بسیاری از احادیث آمده است که بعد از بیان رسول الله صلی الله علیه و سلم برای صحابه سؤال پیش آمده و مسأله را نفهمیده اند؛ لذا از آنحضرت صلی الله علیه و سلم پرسیده اند و آنحضرت توضیح داده است . پس معلوم شد که درفهم قرآن و حدیث همه برابر نیستند و هر شخص نمی تواند مطلب صحیح قرآن و حدیث را بفهمد، لذا در زمان رسول الله صلی الله علیه و سلم از خود آنحضرت صلی الله علیه و سلم می پرسیدند ، لیکن آیا بعد از وفات رسول الله صلی الله علیه و سلم خداوند امت را بدون رهبر و راهنما رها نموده است که هر شخص هرچه فهمید بر آن عمل کند، خیرهرگز اینطور نیست ، خداوند انتظام امور دین را نیز به دست افراد نخبه و برگزیده قرار داده است و در دین هم بی نظمی و بی بند و باری وجود ندارد، به همین علت است که فرمود: «و از اولی الأمر نیز اطاعت کنید» که طبق تفسیر مفسران فقهآء و علمآء و مجتهدین اولی الأمر در دین هستند و أمر دین به دست آنهاست .
ابن کثیر رحمه الله می نویسد: « والظاهر – والله أعلم – أن الآیه فی جمیع أولی الأمر من الأمراء والعلماء، کما تقدم. (تفسیر ابن کثیر – (۲ / ۳۴۵)
قاضی ثناء الله رحمه الله می نویسد: « و کذا یشتمل الفقهاء والعلماء والمشائخ بل اولى لانهم ورثه الأنبیاء وخازنوا احکام اللّه واحکام رسوله (التفسیر المظهرى ـ موافقا للمطبوع – (۱ / ۸۲۸)
أولوا الأمر : هم الأمراء والعلماء من المسلمین . (أیسر التفاسیر للجزائری – (۱ / ۲۷۴)
به همین علت خداوند در جای دیگر فرمودند « فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ (۴۳)» [النحل : ۴۳] اگر خودتان نمی دانید از اهل علم بپرسید. معلوم می شود که گروهی وجود دارد که نمی دانند و مجبوراند مسایل را از علمآء دریافت کنند؛ لذا، باید از دیگران تقلید و اتباع کنند. پس این شعار که « فقط دو اصول، خدا و رسول» اشتباه است و در این آیه سه اصول بیان شده است، اطاعت از فقهآء و مجتهدین نیز دستور قرآن است که آن را قیچی کرده اند.
در صورت اختلاف رد حکم به خدا و رسول چگونه است؟
در دنباله آیه می فرماید: « فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ» یعنی اگر (در آن احکام) در باره ی امری باهم اختلاف رأی داشتید (که آیا این خلاف گفته ی خدا و رسول است یا خیر) پس (در حیات رسول الله صلی الله علیه و سلم از او می پرسید و بعد از وفات او به ائمه ی مجتهدین و علمای دین مراجعه کرده) آن را به (کتاب) الله و (سنت) رسول الله صلی الله علیه و سلم محول کنید (و بر فتوائی که از آنان می رسد همه ی شما حاکم و محکوم عمل کنید) (تفسیر معار القرآن، ج۴، ۲۳).
ثبوت اجتهاد و قیاس
علامه مفتی محمد شفیع رحمه الله می نویسد: «در آیه فوق خداوند متعال دستور داد که اگر شما در باره چیزی اختلاف داشتید، پس به جانب خدا و رسول مراجعه کنید. رجوع به کتاب و رسول به دو شکل است: یکی اینکه به احکام منصوص کتاب و سنت مراجعه شود؛ دوم اینکه: احکام منصوص موجود نباشد پس بر نظایر آن قیاس کرده رجوع کرده شود. لفظ «فردوه» عام است که شامل هر دو صورت می باشد» (معارف القرآن، ج۴، ص۳۶).
علامه اشرف علی تهانوی رحمه الله می نویسد: « مسائل منصوص بسیار کم اند و بیشتر مسائل اجتهادی هستند و در این مسائل مدعیان عمل به حدیث از کتب احناف فتوا می دهند و بر آن عمل می کنند ، یا قول امامی دیگر را اختیار می کنند که در هر صورت در اکثر مسائل مقلد هستند.
اگر یکی بگوید که ما در تمام مسائل بر احادیث منصوصه عمل می کنیم و فتوا می دهیم پس به ما اجازه بدهند که در مورد معاملات و عقد و فسخ و شفعه و رهن و غیره از آنها چند سوال می پرسیم از احادیث منصوصه صحیحه و صریحه جواب بدهند، قیامت برپا می شود اما نمی توانند از احادیث صحیح و صریح و منصوص جواب بدهند، یا ازقول یک امام جواب می دهند که این تقلید است، یا می گویند در شریعت در مورد این مسائل هیچ حکمی نیامده است که در اینصورت خلاف آیه ی « الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ»  [المائده : ۳] می باشد و قیاس و استنباط نیز از همین آیه ثابت می گردد.(اشرف الجواب، ص۱۷۰) (نویسنده:مولانا عبدالصمد غیاثی)

نظر بدهید!!!

نظر شما برای “فقهاء و مجتهدین راهنمایان امت هستند”

قالب وردپرس