»آخرین مطالب سایت
وبسایت رسمی مولانا عبدالصمد غیاثی
روش خواندن نماز وتر نزد احناف

روش خواندن نماز وتر نزد احناف

پرسش: حکم نماز وتر و روش خواندن آن را همراه با سند بر اساس فقه حنفی توضیح دهید؟
پاسخ: نزد امام اعظم رحمه الله و عده ای از علمآء وتر واجب است و نزد صاحبین و ائمه ثلاثه سنت است. چنانچه در عمده القاری شرح صحیح بخاری و در فتح الباری و تمام شروح احادیث و کتب فقه مذکور است. (فتاوای منبع العلوم کوه ون، ج۴، ص۴۶۴)
از نظر فقه حنفی نماز وتر سه رکعت است، روش خواندنش اینست که سه رکعت نماز وتر نیت کند، بعد از رکعت دوم در قعده نشسته التحیات را بخواند، سپس بدون اینکه سلام دهد برای رکعت سوم بلند شده در رکعت سوم سوره فاتحه و سوره ای دیگر خوانده تکبیر گفته دستها را تا گوشها بلند کند و بعد دستها را پائین آورده مانند حالت قیام ببندد و دعای قنوت را بخواند و بعد رکوع کرده نمازش را تمام کند. همانگونه که عرض شد دعای قنوت قبل از رکوع خوانده شود و هنگام خواندن دعای قنوت دستها باید بسته باشند. (محمود الفتاوی، ج۱، ص۱۸۳)
دلیل وجوب
۱-«عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اجْعَلُوا آخِرَ صَلَاتِکُمْ بِاللَّیْلِ وِتْرًا» (رواه الشیخان)، (ادله الحنفیه، ص۲۰۵)
از عبدالله بن عمر رضی الله عنهما از پیغمبر صلی الله علیه و سلم روایت است که فرمود: آخرین نمازتان را در شب نماز وتر قرار دهید.
۲-«عَنْ أَبِی سَعِیدٍ أَنَّ النَّبِیَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَوْتِرُوا قَبْلَ أَنْ تُصْبِحُوا» (رواه الجماعه الا البخاری)، (ادله الحنفیه، ص۲۰۵).
از ابی سعید رضی الله عنه روایت است که پیغمبر صلی الله علیه و سلم فرمود: وتر بخوانید قبل از اینکه صبح کنید.
۳-« عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَیْدَهَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَقُولُ الْوِتْرُ حَقٌّ فَمَنْ لَمْ یُوتِرْ فَلَیْسَ مِنَّا الْوِتْرُ حَقٌّ فَمَنْ لَمْ یُوتِرْ فَلَیْسَ مِنَّا الْوِتْرُ حَقٌّ فَمَنْ لَمْ یُوتِرْ فَلَیْسَ مِنَّا» سنن أبی داود – (۴ / ۲۰۲) مسند أحمد – (۴۶ / ۴۹۳) السنن الکبرى للبیهقی – (۲ / ۴۷۰) المستدرک على الصحیحین للحاکم – (۳ / ۱۶۶) و قال « هذا حدیث صحیح » « وأبو المنیب العتکی مروزی ثقه یجمع حدیثه » .
از بریده روایت است که شنیدم از رسول الله صلی الله علیه و سلم که می فرمود: وتر ثابت است، کسی که وتر نکرد از ما نیست، وتر ثابت است، کسی که وتر نکرد از ما نیست، وتر ثابت است، کسی که وتر نکرد از ما نیست. (حاکم در المستدرک این حدیث را صحیح قرار داده است).
در این احادیث رسول الله صلی الله علیه و سلم به خواندن نماز وتر أمر نموده است، و أمر برای وجوب است، لذا امام ابوحنیفه می فرماید: نماز وتر واجب است.
وتر سه رکعت است
۱-از عبدالله بن عباس روایت است که نزد رسول الله صلی الله علیه و سلم خوابید، پس آنحضرت بیدار شد و مسواک زد و وضو گرفت در حالیکه می فرمود: { إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لَآیَاتٍ لِأُولِی الْأَلْبَابِ } این آیات را خواند، تا اینکه سوره را تمام کرد، سپس برخاست و دو رکعت خواند، و قیام و رکوع و سجده را در این دو رکعت طولانی کرد، سپس برگشت و خوابید تا اینکه دَم از دهان خارج کرد، سپس این کار را سه مرتبه با شش رکعت انجام داد، هر مرتبه مسواک می زد و وضو می گرفت، و این آیات را می خواند، « ثُمَّ أَوْتَرَ بِثَلَاثٍ» سپس با سه رکعت وتر خواند، آنگاه موذن اذان گفت و به نماز خارج شد، در حالی که می فرمود: « اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِی قَلْبِی نُورًا وَفِی لِسَانِی نُورًا وَاجْعَلْ فِی سَمْعِی نُورًا وَاجْعَلْ فِی بَصَرِی نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ خَلْفِی نُورًا وَمِنْ أَمَامِی نُورًا وَاجْعَلْ مِنْ فَوْقِی نُورًا وَمِنْ تَحْتِی نُورًا اللَّهُمَّ أَعْطِنِی نُورًا» . (صحیح مسلم – (۴ / ۱۵۹)، (ادله الحنفیه، ص۲۰۷).
۲-« عَنْ أُبَیِّ بْنِ کَعْبٍ قَالَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَقْرَأُ فِی الرَّکْعَهِ الْأُولَى مِنْ الْوِتْرِ بِسَبِّحْ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى وَفِی الثَّانِیَهِ بِقُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ وَفِی الثَّالِثَهِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ (سنن النسائی – (۶ / ۲۰۱)
از ابی بن کعب روایت است که فرمودند: رسول الله صلی الله علیه و سلم در رکعت اول وتر سَبِّحْ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى ، و در رکعت دوم قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ  ، و در رکعت سوم قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ را می خواند.
قنوت قبل از رکوع خوانده می شود
۱-« عَنْ أُبَیِّ بْنِ کَعْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ کَانَ یُوتِرُ فَیَقْنُتُ قَبْلَ الرُّکُوعِ» (سنن ابن ماجه – (۴ / ۲۴)، (و اسناده صحیح، ادله الحنفیه، ص۲۱۱)
از ابی بن کعب روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم وتر می خواند و قبل از رکوع قنوت می خواند.
رفع یدین وقت خواندن قنوت در وتر
۱-« عن عبد الرحمن بن الأسود ، عن أبیه ، عن عبد الله ، أنه کان یقرأ فی آخر رکعه من الوتر قل هو الله أحد ثم یرفع یدیه ویقنت قبل الرکعه» . قال البخاری : هذه الأحادیث کلها صحیحه عن رسول الله صلى الله علیه وسلم ، لا یخالف بعضها بعضا ، ولیس فیها تضاد لأنها فی مواطن مختلفه ( رفع الیدین للبخاری – (۱ / ۹۲)، (و اسناده صحیح، ادله الحنفیه، ص۲۱۲)
عبدالرحمن بن اسود از پدرش (اسود) از عبدالله روایت کرده که او در آخرین رکعت وتر قل هو الله أحد را می خواند، سپس دو دست خود را بلند می کرد و قبل از رکوع دعا می خواند.
۲-عَنْ إِبْرَاهِیمَ النَّخَعِیِّ قَالَ: ” تُرْفَعُ الْأَیْدِی فِی سَبْعِ مَوَاطِنَ: فِی افْتِتَاحِ الصَّلَاهِ , وَفِی التَّکْبِیرِ لِلْقُنُوتِ فِی الْوِتْرِ , وَفِی الْعِیدَیْنِ , وَعِنْدَ اسْتِلَامِ الْحَجَرِ , وَعَلَى الصَّفَا وَالْمَرْوَهِ , وَبِجُمْعٍ وَعَرَفَاتٍ , وَعِنْدَ الْمَقَامَیْنِ عِنْدَ الْجَمْرَتَیْنِ ” (شرح معانی الآثار – (۲ / ۱۷۸)، (و اسناده صحیح، ادله الحنفیه، ص۲۱۲) و (الآثار لأبی یوسف – (۱ / ۱۰۵).
ابراهیم نخعی می فرماید: در هفت جا دستها بلند کرده می شوند: در افتتاح نماز، و در تکبیر قنوت در وتر، و در دوعید، و وقت استلام حجر الاسود، و بر صفا و مروه، و به مزدلفه و عرفات، و وقت دوجمره (اولی و وسطی).
در هر سه رکعت وتر فاتحه و سوره خوانده می شود
۱-« عَنْ عَائِشَهَ رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ -صلى الله علیه وسلم- کَانَ یُوتِرُ بِثَلاَثٍ یَقْرَأُ فِى الرَّکْعَهِ الأُولَى بِ ( سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الأَعْلَى) وَفِى الثَّانِیَهِ ( قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ) وَفِى الثَّالِثَهِ ( قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) وَ (قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ) وَ (قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ) (سنن الدارقطنی – (۴ / ۳۸۰) و ایضا رواه الحاکم و قال: هذا حدیث صحیح على شرط الشیخین ، ولم یخرجاه » (المستدرک على الصحیحین للحاکم – (۳ / ۱۶۴) (ادله الحنفیه، ص۲۱۲ و قال رواه اصحاب السنن الأربعه و الحاکم، و قال: علی شرط الشیخین).
از عایشه رضی الله عنها روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم با سه رکعت وتر می خواند، در رکعت اول سَبِّحْ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى، و در رکعت دوم قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ ، و در رکعت سوم ( قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) وَ (قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ) وَ (قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ) را می خواند.
در نماز صبح قنوت خوانده نمی شود
۱-«عَنْ أَبِی مَالِکٍ الْأَشْجَعِیِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی یَا أَبَهِ إِنَّکَ قَدْ صَلَّیْتَ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِی بَکْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ هَا هُنَا بِالْکُوفَهِ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ سِنِینَ أَکَانُوا یَقْنُتُونَ قَالَ أَیْ بُنَیَّ مُحْدَثٌ» قَالَ أَبُو عِیسَى هَذَا حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ وَالْعَمَلُ عَلَیْهِ عِنْدَ أَکْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ (سنن الترمذی – (۲ / ۱۶۹).
از ابی مالک اشجعی روایت است که به پدرم گفتم: ای پدر من، همانا تو پشت سر رسول الله صلی الله علیه و سلم و ابوبکر و عمر و عثمان و علی بن ابی طالب اینجا در کوفه به اندازه ی پنج سال نماز خواندی، آیا قنوت می خواندند گفت: ای پسرک من کاری نوپیدا است. ابوعیسی (امام ترمذی) می فرماید: این حدیث حسن و صحیح است و نزد اکثر اهل علم عمل بر همین است.
۲-«عن أبی هریره ، أن النبی صلى الله علیه وسلم لم یکن یقنت إلا أن یدعو لقوم على قوم ، فإذا أراد أن یدعو على قوم أو یدعو لقوم ، قنت حین یرفع رأسه من الرکعه الثانیه من صلاه الفجر» (صحیح ابن خزیمه – (۴ / ۲۴۴)
از ابو هریره روایت است که پیغمبر صلی الله علیه و سلم در نماز دعا نمی کرد، مگر اینکه برای قومی یا بر قومی دعا کند، وقتی که می خواست برای قومی یا بر قومی دعا کند، زمانی که سرش را از رکعت دوم در نماز صبح بلند می کرد دعا می کرد.
(القنوت : الدعاء فی الصلاه قبل الرکوع أو بعده). قنوت یعنی دعا در نماز چه قبل از رکوع باشد یا بعد از رکوع.
دعای قنوت
در کتب احادیث دعای قنوت با الفاظ مختلف روایت شده است، مجموعه همه روایات و الفاظ مشترک آنها الفاظ زیر هستند:
اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْتَعِینُکَ ، وَنَسْتَغْفِرُکَ ، وَ نُومِنُ بِکَ وَ نَتَوَکَلُ عَلَیکَ وَنُثْنِی عَلَیْکَ الْخَیْرَ وَ نَشکُرُکَ وَلا نَکْفُرُکَ ، وَنَخْلَعُ وَنَتْرُکُ مَنْ یَفْجُرُکَ ، اللَّهُمَّ إِیَّاکَ نَعْبُدُ ، وَلَکَ نُصَلِّی وَنَسْجُدُ ، وَإِلَیْکَ نَسْعَى وَنَخْفِدُ ، وَنَرْجُو رَحْمَتَکَ ، وَنَخْشَى عَذَابَکَ ، إِنَّ عَذَابَکَ بِالْکُفَّارِ مُلْحِقٌ ” شرح السنه للبغوی – (۱ / ۴۶۶)، (مصنف ابن أبی شیبه – (۲ / ۲۰۰)، (السنن الکبرى للبیهقی – (۲ / ۲۱۱)(مصنف عبدالرزاق) و کتب حدیث دیگر.
ای الله همانا ما از تو کمک می طلبیم و از تو بخشش می طبیم و به تو ایمان می آوریم و بر تو توکل می کنیم و تو را بهترین ستایش می کنیم و شکر تو را بجای می آوریم و به تو کفر نمی ورزیم و می گذاریم و ترک می کنیم کسی را که نافرمانی تو را کند، ای الله فقط تو را عبادت می کنیم و برای تو نماز می خوانیم و سجده می کنیم و به سوی تو می شتابیم و می طلبیم و امید داریم رحمت تو را و از عذاب تو می ترسیم همانا عذاب تو به کفار خواهد رسید.(نماز اهل السنه والجماعت، مولانا محمدالیاس گهمن، ص۱۲۱)
(مولانا عبدالصمد غیاثی)

نظر بدهید!!!

یک دیدگاه برای “روش خواندن نماز وتر نزد احناف”

  1. كمال

    با سلام آموزش کامل نماز ها ی پنج گانه اهل سنت را به صورت صوتی برایم بفرستید ممنون میشم با تشکر

قالب وردپرس