»آخرین مطالب سایت
وبسایت رسمی مولانا عبدالصمد غیاثی
حکم خواندن قرآن در حالت ناپاکی که شخص نیاز به غسل دارد

حکم خواندن قرآن در حالت ناپاکی که شخص نیاز به غسل دارد

پرسش: آیا در حالت جنابت و حیض و نفاس که انسان نیاز به غسل دارد قرآن خواندن جایز است؟ با دلیل پاسخ دهید.
پاسخ: در حالت ناپاکی که غسل بر انسان فرض است، قرآن خواندن چه از روی قرآن باشد یا از حفظ جایز نیست، این قول جمهور علماء و اکثر اهل علم است. ابن حجر رحمه الله می نویسد: « وَاسْتَدَلَّ الْجُمْهُور عَلَى الْمَنْع بِحَدِیثِ عَلِیّ» جمهور بر منع خواندن قرآن در حال ناپاکی به حدیث حضرت علی رضی الله عنه استدلال کرده اند (که در بیان دلایل می آید). امام ترمذی رحمه الله می نویسد: « وَهُوَ قَوْلُ أَکْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ وَالتَّابِعِینَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ مِثْلِ سُفْیَانَ الثَّوْرِیِّ وَابْنِ الْمُبَارَکِ وَالشَّافِعِیِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالُوا لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ مِنْ الْقُرْآنِ شَیْئًا إِلَّا طَرَفَ الْآیَهِ وَالْحَرْفَ وَنَحْوَ ذَلِکَ وَرَخَّصُوا لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ فِی التَّسْبِیحِ وَالتَّهْلِیلِ» و این قول اکثر اهل علم است از اصحاب پیغمبر صلی الله علیه و سلم و تابعین و کسانی که بعد از ایشان آمده اند مانند سفیان ثوری و ابن مبارک و شافعی و احمد و اسحاق که می گویند حائض و جنب از قرآن چیزی نخوانند مگر حصه ای از یک آیه و یک حرف و مانند آن و برای جنب و حائض در خواندن سبحان الله و لا اله الا الله اجازه داده اند. (سنن الترمذی – (۱ / ۲۲۰) بَاب مَا جَاءَ فِی الْجُنُبِ وَالْحَائِضِ أَنَّهُمَا لَا یَقْرَأَانِ الْقُرْآنَ)
دلیل اول: «عَنْ عَلِىٍّ قَالَ کَانَ النَّبِىُّ -صلى الله علیه وسلم- لاَ یَحْجُبُهُ عَنْ قِرَاءَهِ الْقُرْآنِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ یَکُونَ جُنُبًا. قَالَ سُفْیَانُ قَالَ لِى شُعْبَهُ مَا أُحَدِّثُ بِحَدِیثٍ أَحْسَنَ مِنْهُ» ۱/۱۲۰ (سنن الدارقطنی – (۱ / ۴۸۲) باب فِى النَّهْىِ لِلْجُنُبِ وَالْحَائِضِ عَنْ قِرَاءَهِ الْقُرْآنِ، صحیح ابن حبان – (۴ / ۹۰) ذکر الإباحه لغیر المتطهر أن یقرأ کتاب الله ما لم یکن جنبا، المعجم الأوسط للطبرانی، مسند أبی یعلی الموصلی).
از حضرت علی رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم را هیچ چیز از خواندن قرآن باز نمی داشت مگر اینکه در حال جنابت باشد. سفیان می گوید: شعبه به من گفت: من هیچ حدیثی بهتر از این روایت نمی کنم.
محدثین از این حدیث بر جایز نبودن خواندن قرآن برای جنب و حائض و نفساء استدلال نموده اند، و اینکه به این عنوان باب بسته اند گواه بر این مدعا می باشد.
ابن حجر رحمه الله می نویسد: این حدیث را اصحاب سنن روایت نموده اند و ترمذی و ابن حبان آن را صحیح قرار داده اند و بعضی از راویان آن را بعضی ضعیف قرار داده اند، و حق اینست که این حدیث از قبیل احادیث حسن هست که صلاحیت استدلال را دارد.
«وَاسْتَدَلَّ الْجُمْهُور عَلَى الْمَنْع بِحَدِیثِ عَلِیّ ” کَانَ رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَیْهِ وَسَلَّمَ لَا یَحْجُبهُ عَنْ الْقُرْآن شَیْء ، لَیْسَ الْجَنَابَه ” رَوَاهُ أَصْحَاب السُّنَن وَصَحَّحَهُ التِّرْمِذِیّ وَابْن حِبَّانَ ، وَضَعَّفَ بَعْضهمْ بَعْض رُوَاته ، وَالْحَقّ أَنَّهُ مِنْ قَبِیل الْحَسَن یَصْلُح لِلْحُجَّهِ» (فتح الباری لابن حجر – (۱ / ۴۷۷)
علامه بدر الدین عینی رحمه الله می نویسد: گروهی این حدیث را صحیح دانسته اند، از جمله: ابن خزیمه و ابن حبان و أبو یعلی طوسی و ترمذی و حاکم و بغوی در شرح السنه، و در سوالات المیمونی آمده که شعبه گفته است: هیچ کس نیست که حدیثی بهتر از این بیان کند و در الکامل ابن عدی از وی روایت شده که عمرو حدیثی بهتر از این روایت نکرده است و شعبه می فرمود: این یک سوم راس المال من است و ابن الجارود در المنتقی نیز آنرا روایت نموده است.
«صححه جماعه منها بن خزیمه وابن حبان وأبو علی الطوسی والترمذی والحاکم والبغوی فی (شرح السنه) وفی (سؤالات المیمونی) قال شعبه لیس أحد یحدث بحدیث أجود من ذا وفی (کامل) ابن عدی عنه لم یرو عمرو أحسن من هذا وکان شعبه یقول هذا ثلث رأس مالی وخرجه ابن الجارود فی (المنتقى) عمده القاری – (۴۸ / ۱۹۳)
توضیح: پس کسانی که برخلاف حدیث صحیح و قول جمهور و فهم سلف صالح فتوا می دهند، که در حالت جنابت و حیض و نفاس قرآن خواندن جایز است، قول شان اعتبار ندارد، چون اولاً: دلیلی از احادیث پیغمبر صلی الله علیه و سلم مبنی بر جواز ندارند، ثانیاً: فتوای شان بر خلاف حدیث صحیح می باشد، ثالثاً: برخلاف قول جمهور علماء می باشد، رابعاً: بر خلاف فهم سلف می باشد.
دلیل دوم: «عَنْ عِکْرِمَهَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَهَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ – صلى الله علیه وسلم- نَهَى أَنْ یَقْرَأَ أَحَدُنَا الْقُرْآنَ وَهُوَ جُنُبٌ. إِسْنَادُهُ صَالِحٌ وَغَیْرُهُ لاَ یَذْکُرُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ». (سنن الدارقطنی – (۱ / ۴۸۴)
ترجمه: از عبدالله بن رواحه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم از اینکه یکی از ما، در حالی که جنب است قرآن بخواند نهی فرمود. اسناد این حدیث خوب است و غیر از عکرمه دیگران از ابن عباس روایت نمی کنند.
توضیح: از اینجاست که عبد الله بن رواحه زمانی که با کنیزش همبستر شد و زمانیکه همسرش متوجه شد از این کار وی بسیار خشمگین شد، عبدالله بن رواحه فرمود: رسول الله صلی الله علیه و سلم ما را از اینکه یکی از ما در حالت جنابت قرآن بخواند نهی فرمود، همسرش گفت: پس بخوان، عبدالله بن رواحه جهت تسلی همسرش و ساکن گردانیدن خشم وی به جای اینکه قرآن بخواند اشعاری را خواند، همسرش فکر کرد که قرآن می خواند، آنگاه گفت: «آمَنْتُ بِاللَّهِ وَکَذَّبْتُ الْبَصَرَ» به الله ایمان آوردم و نگاه را تکذیب نمودم، سپس صبح نزد رسول الله صلی الله علیه و سلم رفت و آنحضرت را خبر داد پیغمبر صلی الله علیه و سلم خندید (می گوید) طوری که دندانهای نواجذ آنحضرت را دیدم. (سنن الدارقطنی – (۱ / ۴۸۶).
امام بخاری رحمه الله نیز به این واقعه اشاره نموده است: «عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ الْهَیْثَمَ بْنَ أَبِی سِنَانٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَیْرَهَ فِی قَصَصِهِ یَذْکُرُ النَّبِیَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَقُولُ إِنَّ أَخًا لَکُمْ لَا یَقُولُ الرَّفَثَ یَعْنِی بِذَاکَ ابْنَ رَوَاحَهَ قَالَ وَفِینَا رَسُولُ اللَّهِ یَتْلُو کِتَابَهُ * إِذَا انْشَقَّ مَعْرُوفٌ مِنْ الْفَجْرِ سَاطِعُ * أَرَانَا الْهُدَى بَعْدَ الْعَمَى فَقُلُوبُنَا * بِهِ مُوقِنَاتٌ أَنَّ مَا قَالَ وَاقِعُ * یَبِیتُ یُجَافِی جَنْبَهُ عَنْ فِرَاشِهِ * إِذَا اسْتَثْقَلَتْ بِالْکَافِرِینَ الْمَضَاجِعُ (صحیح البخاری – (۱۹ / ۱۲۳)
توضیح: معلوم می شود اصحاب پیغمبر صلی الله علیه و سلم خواندن قرآن را در ناپاکی جایز ندانسته اند، وگرنه عبدالله بن رواحه خود قرآن را میخواند و نیازی نبود که به جای قرآن شعر بخواند تا همسرش قبول کند که در حالت جنابت نیست. این فهم سلف است و صحابه بهترین اسلاف هستند.
دلیل سوم: «عَنْ قَتَادَهَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ الْحُضَیْنِ أَبِی سَاسَانَ عَنِ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ أَنَّهُ سَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ یَتَوَضَّأُ فَلَمْ یَرُدَّ عَلَیْهِ حَتَّى تَوَضَّأَ فَرَدَّ عَلَیْهِ وَقَالَ إِنَّهُ لَمْ یَمْنَعْنِی أَنْ أَرُدَّ عَلَیْکَ إِلَّا أَنِّی کَرِهْتُ أَنْ أَذْکُرَ اللَّهَ إِلَّا عَلَى طَهَارَهٍ»
قَالَ فَکَانَ الْحَسَنُ مِنْ أَجْلِ هَذَا الْحَدِیثِ یَکْرَهُ أَنْ یَقْرَأَ أَوْ یَذْکُرَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى یَتَطَهَّرَ (مسند أحمد – (۳۹ / ۳۷) تعلیق شعیب الأرنؤوط : حدیث صحیح.
از قتاده از حسن از حضین أبی ساسان از مهاجر بن قنفذ روایت است که او بر رسول الله صلی الله علیه و سلم سلام کرد، در حالی که آنحضرت صلی الله علیه و سلم وضو می گرفت، جواب سلام را برنگردانید تا وقتی که وضو گرفت آنوقت جواب را برگردانید، و فرمود: همانا مرا از اینکه جواب تو را بدهم منع نکرد بجز اینکه من ناپسند دانستم که الله را یاد کنم مگر بر پاکی. حسن فرموده است: بخاطر این حدیث مکروه و ناپسند است که شخصی قرآن بخواند یا خدا را یاد کند تا اینکه خود را پاک بگرداند.
توضیح: وقتی که پیغمبر صلی الله علیه و سلم نمی پسندید که جواب سلام را بدون وضو بدهد چگونه می پسندید که در حالت جنابت قرآن بخواند؟! یا اجازه بدهد که زنان در حالت حیض یا نفاس قرآن بخوانند؟!.
دلیل چهارم: «عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقْرَأْ الْحَائِضُ وَلَا الْجُنُبُ شَیْئًا مِنْ الْقُرْآنِ» (سنن الترمذی – (۱ / ۲۲۰) بَاب مَا جَاءَ فِی الْجُنُبِ وَالْحَائِضِ أَنَّهُمَا لَا یَقْرَأَانِ الْقُرْآنَ)، (سنن الدارقطنی – (۱ / ۴۸۰).
از ابن عمر روایت است که پیغمبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: حائض و جنب هیچ چیز از قرآن را نخوانند.
دلیل پنجم: «عَنْ جَابِرٍ قَالَ لاَ یَقْرَأُ الْحَائِضُ وَلاَ الْجُنُبُ وَلاَ النُّفَسَاءُ الْقُرْآنَ. یَحْیَى هُوَ ابْنُ أَبِى أُنَیْسَهَ ضَعِیفٌ». (سنن الدارقطنی – (۱ / ۴۸۸) از جابر رضی الله عنه روایت است که حائض و جنب و نفساء قرآن نخوانند. امام دارقطنی یک راوی آنرا ضعیف دانسته است.
لیکن امام بیهقی می فرماید: «ورویناه عن جابر بن عبد الله ثم عن عطاء وأبی العالیه والنخعی وسعید بن جبیر فی الحائض لا تقرأ القرآن. (السنن الکبرى للبیهقی – (۱ / ۳۰۹)
ما این حدیث را از جابر بن عبد الله سپس از عطاء و أبی العالبه و نخعی و سعید بن جبیر در مورد حائض روایت نموده ایم که قرآن نخواند. امام بیهقی این حدیث را ضعیف قرار نداده است.
وما علینا الا البلاغ المبین
دارالإفتاء مدرسه دینی دارالقرآن سراوان
(نویسنده:مولانا عبدالصمد غیاثی)

نظر بدهید!!!

یک دیدگاه برای “حکم خواندن قرآن در حالت ناپاکی که شخص نیاز به غسل دارد”

قالب وردپرس