»آخرین مطالب سایت
وبسایت رسمی مولانا عبدالصمد غیاثی
حقیقت بیعت

حقیقت بیعت

الحمد لله الذی هدانا لهذا و ماکنا لنهتدی لولا أن هدانا الله و الصلاه و السلام علی رسوله محمد و علی آله و أصحابه أجمعین أما بعد:
بیعت یک امر ثابت شده است که اصحاب رضی الله عنهم با پیغمبر صلی الله علیه و سلم در امور مختلف بیعت می کردند و آنحضرت صلی الله علیه و سلم از صحابه بیعت می گرفت.
تعریف بیعت
«المبایعه مفاعله من البیع ومن عاده الناس حین المبایعه أن یضع احد المتبایعین یده على ید الآخر لتکون معاملتهم محکمه مثبته فسمیت المعاهده بین المعاهدین مبایعه تشبیها لها بها فى الاحکام والابرام» (تفسیر حقی – (۱۵ / ۲۷۸)
مبایعه بر وزن مفاعله از ماده بیع می باشد، عادت مردم زمان بیعت این بود که یکی از دو نفر که با هم بیعت می کردند دست خود را در دست دیگری قرار می داد تا معامله آنها محکم و ثابت باشد پس این عهد و پیمان از دو طرف عهد کننده، به علت تشبیه مبایعه با معاهده در محکم کاری، مبایعت نام گذاشته شد.
هدف از بیعت امت با رسول اکرم صلی الله علیه و سلم
«فمبایعه الامه رسولهم التزام طاعته وبذل الوسع فى امتثال اوامره واحکامه والمعاونه له» (تفسیر حقی – (۱۵ / ۲۷۸)
هدف از مبایعت امت با رسول خود لازم گرفتن اطاعت رسول، و خرج کردن توانائی خویش در اطاعت از دستورات و احکام آنحضرت صلی الله علیه و سلم و همکاری با وی می باشد.
هدف از بیعت رسول الله صلی الله علیه و سلم با امت
«ومبایعته ایاهم الوعد بالثواب وتدبیر امورهم و القیام بمصالحهم فى الغلبه على اعدائهم الظاهره والباطنه والشفاعه لهم یوم الحساب ان کانوا ثابتین على تلک المعاهده قائمین بما هو مقتضى المواعده» (تفسیر حقی – (۱۵ / ۲۷۸)
هدف از مبایعت پیغمبر صلی الله علیه و سلم با صحابه، وعده ی ثواب و تدبیر امور آنها و تدبیر مصلحتهای آنها در غلبه بر دشمنان ظاهری و باطنی آنها می باشد، و اگر چنانچه بر این معاهده ثابت بمانند و بر آنچه مقتضای این مواعده است قائم بمانند، در روز قیامت که از انسانها حساب گرفته می شود برای آنها سفارش می کند.
آیا بیعت ثبوت شرعی دارد؟
خداوند میفرماید: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا جَاءَکَ الْمُؤْمِنَاتُ یُبَایِعْنَکَ عَلَى أَنْ لَا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا وَلَا یَسْرِقْنَ وَلَا یَزْنِینَ وَلَا یَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا یَأْتِینَ بِبُهْتَانٍ یَفْتَرِینَهُ بَیْنَ أَیْدِیهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا یَعْصِینَکَ فِی مَعْرُوفٍ فَبَایِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ (۱۲)» [الممتحنه : ۱۲] ای پیغمبر هرگاه زنان مومن نزد تو بیایند، که بیعت کنند بر اینکه با خدا چیزی را شریک قرار ندهند، و دزدی نکنند، و فرزندان شان را نکشند، و تهمتی را نیاورند که آن را در جلو دستها و پاهایشان بربندند، ودر کار نیک نافرمانی تو را نکنند، پس با آنها بیعت کن و برای آنها از الله بخشش طلب کن، یقینا الله بسیار بخشنده و بی نهایت رحم کننده است.
از مقاتل روایت است که این آیه روز فتح مکه نازل شد، رسول الله صلی الله علیه و سلم بر کوه صفا با مردان بیعت نمود، و عمر رضی الله عنه از طرف آنحضرت صلی الله علیه و سلم پائین کوه با زنان بیعت نمود، و در روایت دیگر آمده که خود پیغمبر صلی الله علیه و سلم با زنان بیعت نمود. (تفسیر الألوسی – (۲۰ / ۴۷۳)
والمبایعه وقعت غیر مره ووقعت فی مکه بعد الفتح وفی المدینه؛ (تفسیر الألوسی – (۲۰ / ۴۷۴)
و بیعت چنیدن مرتبه واقع شده است، و در مکه بعد از فتح مکه و در مدینه نیز انجام گرفته است.
بیعت گرفتن پیغمبر صلی الله علیه و سلم از صحابه بر پایبندی اعمال
«عَن عُبَادَهَ بْن الصَّامِتِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ وَکَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَیْلَهَ الْعَقَبَهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَهٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَایِعُونِی عَلَى أَنْ لَا تُشْرِکُوا بِاللَّهِ شَیْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَیْنَ أَیْدِیکُمْ وَأَرْجُلِکُمْ وَلَا تَعْصُوا فِی مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْکُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِکَ شَیْئًا فَعُوقِبَ فِی الدُّنْیَا فَهُوَ کَفَّارَهٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِکَ شَیْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَایَعْنَاهُ عَلَى ذَلِک» (صحیح البخاری – (۱ / ۲۹) بَاب عَلَامَهُ الْإِیمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ)
از عباده بن الصامت رضی الله عنه که در جنگ بدر حاضر بود و یکی از سرداران بود در لیله العقبه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم در حالی که گروهی از صحابه دور و برش بودند فرمودند: با من بر اینکه با الله هیچ چیزی را شریک نسازید و دزدی نکنید و زنا نکنید و فرزندان خویش را نکشید و انجام ندهید تهمتی را که در جلو دست ها و پاهای تان بر می بافید بیعت کنید و مرا در کار معروف نافرمانی نکنید، پس کسی که وفا کرد از شما مزدش بر خدا است و کسی که رسید از آن به چیزی پس در دنیا به سبب آن مواخذه شد آن کفاره اش هست ، و کسی که انجام داد از آن چیزی را سپس خداوند او را پرده پوشی کرد، پس آن به سوی خداست، اگر خواست او را می بخشد و اگر خواست عذابش میدهد، پس با وی بر آن بیعت نمودیم.
توضیح: بیعتی که در این آیه و حدیث ذکر شده است، بیعت سلوک یا بیعت احسانی گفته می شود و مقصود از آن اتباع شریعت و رسیدن به ولایت خاصه و مقام قرب خداوند می باشد. می بینیم که پیغمبر صلی الله علیه و سلم به صحابه دستور می دهد که «بایعونی» بیایید و بر این امور با من بیعت کنید و این بیعت را از مردان و زنان می گرفت.
روش بیعت گرفتن از زنان
«عَنْ عَائِشَهَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ کَانَ النَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یُبَایِعُ النِّسَاءَ بِالْکَلَامِ بِهَذِهِ الْآیَهِ { لَا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا } قَالَتْ وَمَا مَسَّتْ یَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَدَ امْرَأَهٍ إِلَّا امْرَأَهً یَمْلِکُهَا» (صحیح البخاری – (۲۲ / ۱۶۰) بَاب بَیْعَهِ النِّسَاءِ)
از عایشه رضی الله عنها روایت است که فرمود: پیامبر صلی الله علیه و سلم با زنان با سخن گفتن با این آیه { لَا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا } بیعت می کرد، فرمود: لمس نکرد دست رسول الله دست هیچ زنی را مگر زنی که مالک آن می با شد.
«عن أمیمه بنت رُقَیقه قالت: أتیت رسول الله صلى الله علیه وسلم فی نساء لنبایعه، فأخذ علینا ما فی القرآن: { أَنْ لا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا } الآیه، وقال: “فیما استطعتن وأطقتن”، قلنا: الله ورسوله أرحم بنا من أنفسنا، قلنا: یا رسول الله، ألا تصافحنا؟ قال “إنی لا أصافح النساء، إنما قولی لامرأه واحده کقولی لمائه امرأه”». (رواه احمد) هذا إسناد صحیح (تفسیر ابن کثیر – (۸ / ۹۶)
أمیمه بنت رقیقه می فرماید: من همراه با زنانی پیش رسول الله صلی الله علیه و سلم آمدیم که با آنحضرت بیعت کنیم، از ما بر آنچه در قرآن آمده؛ یعنی، { أَنْ لا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا } الآیه، بیعت گرفت، و فرمود: در آنچه در طاقت و توان شما ست، گفتیم: الله و رسول وی از خود ما نسبت به ما مهربان تراند، عرض کردیم ای رسول خدا، آیا با ما مصافحه نمی کنی؟ فرمود: من با زنان مصافحه نمی کنم، گفتار من با یک زن مانند گفتار من است با صد زن.
بیعت بر اقامه ی نماز و دادن زکات و خیرخواهی برای هر مسلمان
عَنْ جَرِیرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ بَایَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاهِ وَإِیتَاءِ الزَّکَاهِ وَالنُّصْحِ لِکُلِّ مُسْلِمٍ (صحیح البخاری – (۲ / ۳۴۸) بَاب الْبَیْعَهِ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاهِ، و بَاب الْبَیْعَهِ عَلَى إِیتَاءِ الزَّکَاهِ)
از جریر بن عبدالله روایت است که فرمود: من با رسول الله صلی الله علیه و سلم بر برپا داشتن نماز و دادن زکات و خیرخواهی برای هر مسلمان بیعت نمودم.
بیعت برگواهی دادن بر کلمه ی توحید و شنیدن و اطاعت کردن
«عَنْ قَیْسٍ سَمِعْتُ جَرِیرًا رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ یَقُولُ بَایَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ عَلَى شَهَادَهِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاهِ وَإِیتَاءِ الزَّکَاهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَهِ وَالنُّصْحِ لِکُلِّ مُسْلِمٍ» (صحیح البخاری – (۷ / ۳۷۰) بَاب هَلْ یَبِیعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ بِغَیْرِ أَجْرٍ وَهَلْ یُعِینُهُ أَوْ یَنْصَحُهُ)
از قیس روایت است که از جریر رضی الله عنه شنیدم که می فرمود: با رسول الله صلی الله علیه و سلم بر گواهی دادن بر اینکه نیست معبودی برحق بجز الله و اینکه محمد رسول الله است و بر برپا داشتن نماز و دادن زکات و شنیدن و اطاعت کردن (از امیر و حاکم) و خیر خواهی برای هر مسلمان بیعت نمودم.
بیعت برای جهاد
لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِینَ إِذْ یُبَایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ فَعَلِمَ مَا فِی قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّکِینَهَ عَلَیْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِیبًا (۱۸) [الفتح : ۱۸] البته به تحقیق الله از مومنان راضی شد، زمانی که با تو زیر درخت بیعت می کردند، خداوند دانست آن صداقت و اخلاص را که در دلهای صحابه بود، پس آرامش را بر آنها نازل فرمود، و پیروزی نزدیک را به آنها پاداش داد.
بیعت بر موت
«عَنْ یَزِیدَ بْنِ أَبِی عُبَیْدٍ قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَهَ عَلَى أَیِّ شَیْءٍ بَایَعْتُمْ النَّبِیَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَوْمَ الْحُدَیْبِیَهِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ» صحیح البخاری – (۲۲ / ۱۴۶)
از یزید بن ابی عبید روایت است که فرمود: من به سلمه بن اکوع گفتم در روز حدیبیه بر چه چیزی بیعت کردید، فرمود: بر موت (بیعت کردیم).
تکرار بیعت
«عَنْ سَلَمَهَ قَالَ بَایَعْنَا النَّبِیَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ فَقَالَ لِی یَا سَلَمَهُ أَلَا تُبَایِعُ قُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَایَعْتُ فِی الْأَوَّلِ قَالَ وَفِی الثَّانِی» (صحیح البخاری – (۲۲ / ۱۴۹) بَاب مَنْ بَایَعَ مَرَّتَیْنِ)
از سلمه رضی الله عنه روایت است که فرمود: ما با پیامبر صلی الله علیه و سلم زیر درخت بیعت نمودیم، پس به من فرمود: ای سلمه آیا بیعت نمی کنی؟ گفتم: یا رسول الله مرتبه اول بیعت کردم، فرمود: مرتبه دوم بیعت کن.
بیعت گرفتن امام از مردم
«عَنْ سُفْیَانَ قَالَ حَدَّثَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِینَارٍ قَالَ لَمَّا بَایَعَ النَّاسُ عَبْدَ الْمَلِکِ کَتَبَ إِلَیْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِکِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّی أُقِرُّ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَهِ لِعَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِکِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلَى سُنَّهِ اللَّهِ وَسُنَّهِ رَسُولِهِ فِیمَا اسْتَطَعْتُ وَإِنَّ بَنِیَّ قَدْ أَقَرُّوا بِذَلِکَ» (صحیح البخاری – (۲۲ / ۱۴۵) بَاب کَیْفَ یُبَایِعُ الْإِمَامُ النَّاسَ).
از سفیان روایت است که عبدالله بن دینار برایم بیان کرد، فرمود: زمانی که مردم با عبدالملک بیعت کردند، عبدالله بن عمر به سویش نامه ای با این مضمون فرستاد، به سوی بنده ی خدا عبدالملک امیر مومنان، من به شنیدن و اطاعت کردن برای بنده خدا عبدالملک امیر مومنان بر سنت الله و سنت رسول الله در حد توان خود اقرار می نمایم، و همانا فرزندان من نیز به آن اقرار نمودند.
توضیح: از این آیات و احادیث به صراحت تمام واضح شد که بیعت کردن از قرآن و سنت و سلف صالح ثابت است و هیچ جای شک و شبهه ای باقی نمانده است.
اکنون سوال اینجاست که چرا برخی که مدعی عمل به قرآن و سنت هستند بر این سنت رسول الله صلی الله علیه و سلم و صحابه عمل نمی کنند؟
آیا بیعت منسوخ شده است؟ خیر، هیچ دلیلی بر منسوخ شدن آن وجود ندارد.
آیا پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده است جز با من با کسی دیگر بیعت نکنید؟ خیر، چنین حدیثی نیز وجود ندارد.
آیا صحابه جز با پیغمبر صلی الله علیه و سلم با کسی دیگر بیعت نکرده اند؟ خیر اینطور هم نیست بلکه عکس آن ثابت است.
امام بخاری رحمه الله علیه روایت کرده است که عبدالله بن حنظله رضی الله عنهما غسیل الملائکه در واقعه حَرَّه از مردم بیعت می گرفت که از جنگ فرار نکنند. (صحیح البخاری – (۱۰ / ۱۱۵) بَاب الْبَیْعَهِ فِی الْحَرْبِ أَنْ لَا یَفِرُّوا وَقَالَ بَعْضُهُمْ عَلَى الْمَوْتِ لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنْ الْمُؤْمِنِینَ إِذْ یُبَایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ }).
نیز مردم با عبدالملک بیعت کردند و عبدالله بن عمر رضی الله عنهما نیز با فرزندانش بر بیعت با عبدالملک طی ارسال نامه ای اقرار نمود. (صحیح البخاری – (۲۲ / ۱۴۵) بَاب کَیْفَ یُبَایِعُ الْإِمَامُ النَّاسَ).
آیا بیعت با پیامبر صلی الله علیه و سلم فقط بر جهاد بود؟ خیر، بلکه بیعت بر اسلام و پایبندی بر عبادات و خیرخواهی برای هر مسلمان و غیره نیز بیعت می کردند.
نویسنده: مولانا عبدالصمدغیاثی

نظر بدهید!!!

نظر شما برای “حقیقت بیعت”

قالب وردپرس