»آخرین مطالب سایت
وبسایت رسمی مولانا عبدالصمد غیاثی
ثبوت خواندن سنت قبل از نماز جمعه

ثبوت خواندن سنت قبل از نماز جمعه

پرسش: آیا قبل از نماز جمعه، نماز سنت وجود دارد یا خیر، چون بعضی می گویند قبل از نماز جمعه خواندن نمازی به نام سنت ثابت نیست؟
پاسخ: نماز جمعه با نماز ظهر در خواندن سنت ها هیچ فرقی ندارد و در هیچ حدیثی نیامده است که پیغمبر صلی الله علیه و سلم خواندن سنت را قبل از جمعه نفی بکند، بلکه برعکس آن، از آنحضرت صلی الله علیه و سلم خواندن چهار رکعت قبل از نماز جمعه، ثابت است و از اصحاب پیغمبر صلی الله علیه و سلم نیز ثابت است که قبل از نماز جمعه چهار رکعت خوانده اند.
دلیل اول: «عن علی قال: کان رسول الله صلى الله علیه وسلم یصلی قبل الجمعه أربعا، وبعدها أربعا، یجعل التسلیم فی آخرهن رکعه». « لم یرو هذا الحدیث عن أبی إسحاق إلا حصین ، ولا رواه عن حصین إلا محمد بن عبد الرحمن السهمی » المعجم الأوسط للطبرانی – (۴ / ۱۳۷)
از حضرت علی رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم قبل از جمعه و بعد از آن چهار رکعت می خواند، و در آخر رکعت ها سلام می داد. (این حدیث حسن است، و با سند جید نیز روایت شده است).
وهو حدیث حسن وإن کان فیه محمد بن عبد الرحمن السهمى وهو مختلف فیه . على أن علیَا القارى قال فى المرقاه : وقد جاء فى إسناد جید. (فتاوى الأزهر – (۹ / ۱۷) المکتبه الشامله.
دلیل دوم: «عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ کَانَ النَّبِیُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یَرْکَعُ قَبْلَ الْجُمُعَهِ أَرْبَعًا لَا یَفْصِلُ فِی شَیْءٍ مِنْهُنَّ»، (سنن ابن ماجه – (۳ / ۴۴۵)، بَاب مَا جَاءَ فِی الصَّلَاهِ قَبْلَ الْجُمُعَهِ)، قلت رواه ابن ماجه باختصار الأربع بعدها. رواه الطبرانی فی الکبیر وفیه الحجاج بن أرطاه وعطیه العوفی وکلاهما فیه کلام (مجمع الزوائد ومنبع الفوائد – (۱ / ۳۴۹)
از ابن عباس روایت است که پیغمبر صلی الله علیه و سلم قبل از جمعه چهار رکعت می خواند، که در هیچ رکعتی جدائی نمی آورد (یعنی با یک سلام می خواند).
توضیح: در این دو حدیث خواندن چهار رکعت سنت از خود پیغمبر صلی الله علیه و سلم ثابت است.
دلیل سوم: «وَرُوِی عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ کَانَ یُصَلِّی قَبْلَ الْجُمُعَهِ أَرْبَعًا وَبَعْدَهَا أَرْبَعًا» (سنن الترمذی – (۲ / ۳۶۵)، بَاب مَا جَاءَ فِی الصَّلَاهِ قَبْلَ الْجُمُعَهِ وَبَعْدَهَا).
و از إبن مسعود رضی الله عنه روایت شده است که وی قبل از نماز جمعه چهار رکعت و بعد از آن نیز چهار رکعت می خواند.
دلیل چهارم: «عَنْ أَبِی عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ:”کَانَ ابْنُ مَسْعُودٍ یَأْمُرُنَا أَنْ نُصَلِّیَ قَبْلَ الْجُمُعَهِ أَرْبَعًا، وَبَعْدَهَا» (المعجم الکبیر للطبرانی – (۸ / ۲۵۱)، مصنف عبدالرزاق، باب الصلاه قبل الجمعه وبعدها) (اسناده صحیح، آثار السنن، باب السنه قبل صلاه الجمعه و بعدها)
از أبی عبدالرحمان روایت است که فرمود: إبن مسعود به ما دستور می داد که قبل از نماز جمعه چهار رکعت و بعد از آن نیز چهار رکعت بخوانیم. این روایت صحیح است.
توضیح: در این دو حدیث خواندن چهار رکعت قبل و بعد از نماز جمعه از ابن مسعود و دستور وی به خواندن چهار رکعت قبل و بعد آن به دیگران نیز مذکور است، آیا ابن مسعود بدون دلیل به مردم دستور میداد که قبل از جمعه چهار رکعت بخوانند، یا اینکه دلیلی از پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم نزد وی موجود بود؟ و آیا ما به فتوای ابن مسعود که یکی از مفتیان صحابه بود، عمل کنیم بهتر است یا به فتوا و تحقیق علمای دیگر؟ باید دانست که اگر این چهار رکعت سنت نمی بودند، ابن مسعود رضی الله عنه به مردم دستور خواندن آنها را نمی داد.
دلیل پنجم: «عَنْ جَبَلَهَ بْنِ سُحَیْمٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ رَضِیَ اللهُ عَنْهُمَا ” أَنَّهُ کَانَ یُصَلِّی قَبْلَ الْجُمُعَهِ أَرْبَعًا , لَا یَفْصِلُ بَیْنَهُنَّ بِسَلَامٍ , ثُمَّ بَعْدَ الْجُمُعَهِ رَکْعَتَیْنِ , ثُمَّ أَرْبَعًا ” (شرح معانی الآثار – (۱ / ۳۳۵).
از جبله بن سحیم روایت است که عبدالله بن عمر رضی الله عنهما قبل از جمعه چهار رکعت می خواند، که در میان آنها با سلام جدائی نمی آورد، سپس بعد از جمعه دو رکعت، و بعد از آن چهار رکعت می خواند.
علامه کشمیری در مورد این روایت می فرماید: سند این روایت صحیح است، «و سنده صحیح فإن فهداً شیخ الطحاوی ثقه ، وعلی بن معبد تلمیذ محمد بن حسن من رواه الصحیحین ورواه الجامع الصغیر ، وسائر الرواه ثقات» (العرف الشذی للکشمیری – (۱ / ۴۹۰)
توضیح: از این حدیث ثابت می شود که عبدالله بن عمر قبل از جمعه چهار رکعت و بعد از آن شش رکعت می خواند.
دلیل ششم: «عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ کَانَ یُصَلِّی قَبْلَ الظُّهْرِ رَکْعَتَیْنِ وَبَعْدَهَا رَکْعَتَیْنِ وَبَعْدَ الْمَغْرِبِ رَکْعَتَیْنِ فِی بَیْتِهِ وَبَعْدَ الْعِشَاءِ رَکْعَتَیْنِ وَکَانَ لَا یُصَلِّی بَعْدَ الْجُمُعَهِ حَتَّى یَنصَرِفَ فَیُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ» (صحیح البخاری – (۲ / ۱۳) بَاب الصَّلَاهِ بَعْدَ الْجُمُعَهِ وَقَبْلَهَا).
از عبد الله بن عمر روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم قبل از ظهر دو رکعت و بعد از آن نیز دو رکعت، و بعد از مغرب دو رکعت در خانه اش و بعد از عشاء دو رکعت می خواند، و بعد از جمعه نماز نمی خواند، تا اینکه باز می گشت و دو رکعت می خواند.
توضیح: از این حدیث امام بخاری استدلال نموده است که ظهر و جمعه برابراند و فرقی ندارند، چنانکه در ترجمه الباب می فرماید: ( بَاب اَلصَّلَاه بَعْدَ اَلْجُمُعَه وَقَبْلهَا ) باب در مورد نماز بعد از جمعه و قبل از آن، و حدیث ابن عمر را آورده است که در مورد سنت های رواتب هست، در این حدیث از سنت قبل از جمعه ذکری به میان نیامده است، لیکن امام بخاری «و قبلها» را اضافه نموده است و این بخاط اینست که ثابت کند که قبل از جمعه نیز نماز سنت وجود دارد.
ابن حجر می فرماید: « قَالَ اِبْن اَلْمُنِیر فِی اَلْحَاشِیَهِ : کَأَنَّهُ یَقُولُ اَلْأَصْلُ اِسْتِوَاء اَلظُّهْرِ وَالْجُمُعَه حَتَّى یَدُلَّ دَلِیل عَلَى خِلَافِهِ ، لِأَنَّ اَلْجُمُعَه بَدَل اَلظُّهْر». ابن منیر در الحاشیه فرموده است: گویا امام بخاری می فرماید اصل اینست که ظهر و جمعه برابرند، تا زمانیکه دلیلی بر خلاف آن یافته شود، زیرا که جمعه عوض ظهر است. (فتح الباری لابن حجر – (۳ / ۳۵۱)، بَاب الصَّلَاهِ بَعْدَ الْجُمُعَهِ وَقَبْلَهَا)
ابن بطال می فرماید: پیغمبر صلی الله علیه و سلم سنت جمعه را در خانه اش می خواند، بر خلاف ظهر. وَقَالَ اِبْن بَطَّال : إِنَّمَا أَعَادَ اِبْن عُمَر ذِکْرَ اَلْجُمُعَه بَعْدَ اَلظُّهْرِ مِنْ أَجْل أَنَّهُ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ کَانَ یُصَلِّی سُنَّه اَلْجُمُعَه فِی بَیْتِهِ بِخِلَاف اَلظُّهْر ، قَالَ : وَالْحِکْمَهُ فِیهِ أَنَّ اَلْجُمُعَه لَمَّا کَانَتْ بَدَلَ اَلظُّهْر وَاقْتُصِرَ فِیهَا عَلَى رَکْعَتَیْنِ تُرِکَ اَلتَّنَفُّل بَعْدَهَا فِی اَلْمَسْجِدِ خَشْیَه أَنْ یُظَنَّ أَنَّهَا اَلَّتِی حُذِفَتْ . اِنْتَهَى
(فتح الباری لابن حجر – (۳ / ۳۵۱)، بَاب الصَّلَاهِ بَعْدَ الْجُمُعَهِ وَقَبْلَهَا)
پس معلوم شد که نزد امام بخاری ظهر و جمعه، در سنت ها برابراند، و هیچ دلیلی بر اینکه فرق آنها را بیان کند وجود ندارد.
ابن التین می فرماید: امام بخاری بنابر قیاس بر ظهر، اراده اثبات سنت قبل از جمعه را نموده است.
وَقَالَ اِبْن اَلتِّینِ : لَمْ یَقَعْ ذِکْرُ اَلصَّلَاهِ قَبْلَ اَلْجُمُعَه فِی هَذَا اَلْحَدِیثِ ، فَلَعَلَّ اَلْبُخَارِیَّ أَرَادَ إِثْبَاتَهَا قِیَاسًا عَلَى اَلظُّهْرِ . اِنْتَهَى . وَقَوَّاهُ اَلزَّیْن بْن اَلْمُنِیرِ بِأَنَّهُ قَصَدَ اَلتَّسْوِیَهَ بَیْنَ اَلْجُمُعَه وَالظُّهْرِ فِی حُکْم اَلتَّنَفُّل کَمَا قَصَدَ اَلتَّسْوِیَهَ بَیْنَ اَلْإِمَامِ وَالْمَأْمُوم فِی اَلْحُکْمِ ، وَذَلِکَ یَقْتَضِی أَنَّ اَلنَّافِلَهَ لَهُمَا سَوَاء . اِنْتَهَى (فتح الباری لابن حجر – (۳ / ۳۵۱)، بَاب الصَّلَاهِ بَعْدَ الْجُمُعَهِ وَقَبْلَهَا)
ناگفته نماند که در بعضی روایات قبل از ظهر دو رکعت و در بعضی دیگر چهار رکعت آمده است، لیکن روایات چهار رکعت ترجیح دارند.
دلیل هفتم: «عَنْ عَائِشَهَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ النَّبِیَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ کَانَ لَا یَدَعُ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَکْعَتَیْنِ قَبْلَ الْغَدَاهِ» (صحیح البخاری – (۴ / ۳۶۵)، بَاب الرَّکْعَتَیْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ)
از عایشه رضی الله عنها روایت است که پیغمبر صلی الله علیه و سلم چهار رکعت قبل از نماز ظهر و دو رکعت قبل از نماز صبح را ترک نمی کرد.
توضیح: پیغمبر صلی الله علیه وسلم قبل از ظهر همیشه چهار رکعت می خواند و نماز جمعه در این روز عوض نماز ظهر است، پس در نماز سنت نیز مانند ظهر می باشد، گرچه در تعداد رکعات فرض کاملا مثل ظهر نیست.
باید دانست که آنحضرت صلی الله علیه و سلم این چهار رکعت را در خانه اش می خواند و سپس برای نماز فرض خارج می شد، چنانکه عبدالله بن شقیق می فرماید: از حضرت عایشه رضی الله عنها در مورد نماز تطوع آنحضرت صلی الله علیه و سلم (یعنی نمازی که غیر از فرض است) پرسیدم، فرمود: در خانه من قبل از ظهر چهار رکعت می خواند سپس خارج می شد و برای مردم نماز می خواند ….. «عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِیقٍ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَهَ عَنْ صَلَاهِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ عَنْ تَطَوُّعِهِ فَقَالَتْ کَانَ یُصَلِّی فِی بَیْتِی قَبْلَ الظُّهْرِ أَرْبَعًا ثُمَّ یَخْرُجُ فَیُصَلِّی بِالنَّاسِ ثُمَّ یَدْخُلُ فَیُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ وَکَانَ یُصَلِّی بِالنَّاسِ الْمَغْرِبَ ثُمَّ یَدْخُلُ فَیُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ وَیُصَلِّی بِالنَّاسِ الْعِشَاءَ وَیَدْخُلُ بَیْتِی فَیُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ وَکَانَ یُصَلِّی مِنْ اللَّیْلِ تِسْعَ رَکَعَاتٍ فِیهِنَّ الْوِتْرُ وَکَانَ یُصَلِّی لَیْلًا طَوِیلًا قَائِمًا وَلَیْلًا طَوِیلًا قَاعِدًا وَکَانَ إِذَا قَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ رَکَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَائِمٌ وَإِذَا قَرَأَ قَاعِدًا رَکَعَ وَسَجَدَ وَهُوَ قَاعِدٌ وَکَانَ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى رَکْعَتَیْنِ» (صحیح مسلم – (۴ / ۷۰)
دلیل هشتم: «عَنْ أَبِی هُرَیْرَهَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى أَحَدُکُمْ الْجُمُعَهَ فَلْیُصَلِّ بَعْدَهَا أَرْبَعًا» (صحیح مسلم – (۴ / ۳۸۶)، بَاب الصَّلَاهِ بَعْدَ الْجُمُعَهِ).
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: هرگاه یکی از شما جمعه را خواند، باید بعد از آن چهار رکعت بخواند.
توضیح: از این حدیث ثابت می شود که پیغمبر صلی الله علیه و سلم به خواندن چهار رکعت بعد از نماز جمعه دستور داده است.
دلیل نهم: «عَنْ أَبِی هُرَیْرَهَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ مَنْ کَانَ مِنْکُمْ مُصَلِّیًا بَعْدَ الْجُمُعَهِ فَلْیُصَلِّ أَرْبَعًا» (صحیح مسلم – (۴ / ۳۸۸)، بَاب الصَّلَاهِ بَعْدَ الْجُمُعَهِ). رواه الجماعه الا البخاری. قَالَ أَبُو عِیسَى هَذَا حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ).
امام ترمذی می فرماید: «وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ». (سنن الترمذی – (۲ / ۳۶۲)، بَاب مَا جَاءَ فِی الصَّلَاهِ قَبْلَ الْجُمُعَهِ وَبَعْدَهَا)؛ یعنی نزد اهل علم بر همین حدیث عمل .
دلیل دهم: «عَنْ عَنْبَسَهَ بْنِ أَبِی سُفْیَانَ عَنْ أُمِّ حَبِیبَهَ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَلَّى فِی یَوْمٍ وَلَیْلَهٍ ثِنْتَیْ عَشْرَهَ رَکْعَهً بُنِیَ لَهُ بَیْتٌ فِی الْجَنَّهِ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَکْعَتَیْنِ بَعْدَهَا وَرَکْعَتَیْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَرَکْعَتَیْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ وَرَکْعَتَیْنِ قَبْلَ صَلَاهِ الْفَجْرِ»
قَالَ أَبُو عِیسَى وَحَدِیثُ عَنْبَسَهَ عَنْ أُمِّ حَبِیبَهَ فِی هَذَا الْبَابِ حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ وَقَدْ رُوِیَ عَنْ عَنْبَسَهَ مِنْ غَیْرِ وَجْهٍ سنن الترمذی – (۲ / ۱۹۲)، بَاب مَا جَاءَ فِیمَنْ صَلَّى فِی یَوْمٍ وَلَیْلَهٍ ثِنْتَیْ عَشْرَهَ رَکْعَهً مِنْ السُّنَّهِ وَمَا لَهُ فِیهِ مِنْ الْفَضْلِ)
از عنبسه بن أبی سفیان از أم حبیبه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند: کسی که در یک شبانه روز دوازده رکعت نماز بخواند، برای او در بهشت خانه ای ساخته می شود، چهار رکعت قبل از ظهر و دو رکعت بعد از آن، و دو رکعت بعد از مغرب، و دو رکعت بعد از عشاء، و دو رکعت قبل از نماز صبح.
امام ترمذی می فرماید: حدیث عنبسه از أم حبیبه در این باب حدیث حسن و صحیح است.
اللهم أرنا الحق حقا و ارزقنا إتباعه و أرنا الباطل باطلا و ارزقنا إجتنابه، آمین برحمتک یا أرحم الراحمین.
نویسنده: مولانا عبدالصمد غیاثی

 

 

ثبوت خواندن سنت قبل از نماز جمعه

نظر بدهید!!!

نظر شما برای “ثبوت خواندن سنت قبل از نماز جمعه”

قالب وردپرس